Dzieci chłoną otaczającą je rzeczywistość poprzez baczną obserwację środowiska. Najlepszą metodą na naukę tolerancji jest dawanie im własnego, bezpośredniego przykładu podczas codziennych interakcji z osobami o odmiennym wyglądzie czy tożsamości. Kształtowanie naturalnej otwartości zaczyna się w domu, dzięki szczerym rozmowom pozbawionym sztucznego tabu. Jako dorośli podejmujemy decyzję o tym, czy młode pokolenie wyrośnie na świadome osoby, czy też powiększy zbiór ludzi uprzedzonych. W naszej fundacji na co dzień doświadczamy skutków wykluczenia, dlatego zdajemy sobie sprawę, jakie znaczenie dla budowy bezpiecznego społeczeństwa ma edukowanie w domu od wczesnych lat.
Kiedy zainicjować rozmowę o odmienności z dzieckiem?
Zrób to od razu, gdy tylko zauważysz u dziecka pierwsze oznaki zainteresowania, czyli przeważnie w okolicach trzeciego lub czwartego roku życia. Kilkulatek często głośno komentuje, że ktoś na ulicy porusza się na wózku, ma nietypową fryzurę lub zachowuje się w sposób odbiegający od ogólnie przyjętej normy. Dociekliwość młodego dziecka nie jest obraźliwa, ponieważ jest pozbawiona uprzedzeń. Nie uciszaj go wtedy w panice i nie każ mu natychmiast przepraszać za zadane na głos pytanie. Takie zachowanie buduje w małym człowieku złudne przekonanie, że inność jest zjawiskiem zakazanym, tematem tabu lub czymś głęboko zawstydzającym. Zamiast uciekać od tematu, reaguj spokojnie i wyjaśniaj zasady rządzące różnorodnym światem.
Źródła krzywdzących uprzedzeń wśród najmłodszych
Uprzedzenia i krzywdzące stereotypy nigdy nie są cechą wrodzoną. Ludzie przychodzą na świat zupełnie wolni od arbitralnych ocen oraz agresji wobec innych grup społecznych. Przejmują negatywne postawy wyłącznie poprzez uważne naśladownictwo najbliższego otoczenia – rodziców, dziadków, starszego rodzeństwa, a nieco później szkolnych rówieśników. Automatycznie powielają zasłyszane przy rodzinnym stole złośliwe komentarze oraz niewybredne żarty wymierzone w mniejszości. Jako organizacja zatrudniająca osoby o szczególnych potrzebach i działająca na rzecz osób narażonych na wykluczenie z własnego doświadczenia wiemy, jak drastycznie te wczesne, domowe wzorce wpływają na późniejsze dorosłe życie i pogłębiają proces marginalizacji.
Cennik kursów
Sprawdź aktualne ceny szkoleń KPP i recertyfikacji
Praktyczne sposoby na budowanie domowej świadomości
Zaszczepienie głębokiego szacunku do innych ludzi nie wymaga wcale poszukiwania drogich poradników psychologicznych. Wystarczy zmodyfikować drobne, codzienne nawyki, które budują w rodzinie poczucie bezpieczeństwa oraz faktycznej równości. Poniżej zebraliśmy dla Ciebie naturalne metody wczesnego oswajania podopiecznego ze zróżnicowanym społeczeństwem:
- czytajcie wspólnie wartościowe książki pokazujące bohaterów z różnych mniejszości, nietypowe modele rodziny czy różne stopnie sprawności fizycznej,
- oglądajcie bajki animowane promujące bezinteresowne pomaganie słabszym w potrzebie,
- zapraszajcie do własnego mieszkania znajomych reprezentujących zupełnie inne środowiska i poglądy,
- odpowiadajcie na trudne dziecięce dylematy bez skrępowania, używając przy tym bardzo prostego języka.
Te małe, powtarzalne na co dzień kroki tworzą psychologiczne podstawy na przyszłość. Dziecko regularnie osłuchane z motywem odmienności po krótkim czasie zaczyna traktować ją jako stały element otaczającej go na zewnątrz rzeczywistości, zachowując przy tym pełen spokój.
Dlaczego własny przykład kształtuje postawy najsilniej?
Nawet najpiękniejsze moralizatorskie opowieści nie przyniosą pożądanego rezultatu, jeśli twoje czyny stale przeczą wypowiadanym na głos regułom. Najmłodsi są obserwatorami rzeczywistości. Doskonale słyszą, w jaki sposób nerwowo reagujesz na odmienny wygląd przypadkowego przechodnia na osiedlu. Widzą też bardzo wyraźnie twoją niechęć do pomocy komuś, kto ma problem z przejściem przez pasy. Twoja natychmiastowa reakcja na nowo spotkanego człowieka stanowi dla maluchów darmową instrukcję obsługi międzyludzkich relacji. Wymagaj autentycznego szacunku do innych grup najpierw od samego siebie.
Jaki słownik buduje atmosferę wzajemnej życzliwości?
Zwracaj baczną uwagę na konkretne słowa wypowiadane w domowej przestrzeni, ponieważ język bardzo silnie kształtuje ludzką wyobraźnię. Unikaj potocznych określeń, które dehumanizują ludzi lub sprowadzają całego człowieka wyłącznie do jego cechy fizycznej bądź diagnozy medycznej. O wiele lepiej jest używać sformułowań podmiotowych. Mówienie „osoba poruszająca się na wózku” zamiast „niepełnosprawny” uczy empatii na poziomie bazowym, nadając jednostce niezbędną godność. Maluch błyskawicznie wychwytuje te językowe niuanse i zaczyna naturalnie stosować je w żłobku czy przedszkolu, nie raniąc przy tym nikogo na swojej drodze.
Jak reagować na niewygodne komentarze w miejscach publicznych?
Odpowiadaj zawsze otwarcie i bardzo stanowczo, szybko ucinając wszelkie niedomówienia bez wywoływania zbędnej agresji. Jeśli twój potomek głośno pyta w zatłoczonym autobusie, dlaczego ktoś dziwnie wygląda, ukucnij od razu na wysokości jego wzroku. Powiedz spokojnym tonem, że ludzie po prostu są bardzo różni, mają inne ciała, włosy czy sposób ubierania się. Nie szarp malucha za rękę i nie udawaj głuchego tylko po to, aby uniknąć własnego dyskomfortu. Twój opanowany, przyjazny głos ma moc rozładowania napięcia. Osoba oceniana najpewniej usłyszy rozmowę, a ciepłe komunikaty zadziałają na nią bardzo krzepiąco i bezpiecznie.
Tolerancja w praktyce to gotowość do ratowania życia
Praktyczna empatia to realna zdolność do fizycznego działania, gdy ktoś na ulicy nagle potrzebuje ratunku. Uczymy nowe pokolenia uważności na drugiego człowieka, co łączy się nierozerwalnie z odwagą i wiedzą niezbędną w sytuacji zagrożenia. W Fundacji Akceptacja udowadniamy ten mechanizm w praktyce. Prowadzona przez naszych instruktorów pomoc przedmedyczna, obejmująca zasięgiem teren taki jak Wielkopolska, stanowi trzon naszej społecznej pracy. Tłumaczymy każdemu kursantowi, że sprawne działanie ratownicze nie weryfikuje tożsamości, statusu ani wyglądu poszkodowanego. Zdobądź medyczną wiedzę i weź odpowiedzialność za słabszych. Wybierz oferowane przez nas szkolenie z pierwszej pomocy skierowane do mieszkańców Poznania oraz całej Wielkopolski, aby skutecznie oraz bez lęku chronić ludzkie zdrowie. Napisz do nas w celu uzyskania informacji o terminach.